وقتی هنرجوی موسیقی درجا میزند، چه باید کرد؟
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که هنرجویی، با وجود برنامهریزی منظم، تمرینهای کافی و حضور مرتب در کلاس، همچنان پیشرفتی نداشته باشد؟
بیانگیزگی و احساس درجا زدن در مسیر یادگیری موسیقی، مسئلهای طبیعی اما نگرانکننده است. در چنین مواقعی، ما به عنوان مربیان و همراهان هنرجویان، نقش بسیار مهمی در بازگرداندن انگیزه و شور به آنها داریم.
در این مقاله، میخواهیم به این سؤال بپردازیم: وقتی هنرجو بیانگیزه میشود یا احساس رکود دارد، چه باید کرد؟
⸻
۱. شناخت احساسات، کلید حل مسئله است
در مورد هنرجویان کمسنوسال، روشهای غیرمستقیم برای شناخت احساساتشان بسیار مؤثرتر عمل میکند. ما نمیتوانیم از کودک انتظار داشته باشیم که بهراحتی دربارهی احساساتش حرف بزند، اما میتوانیم از ابزارهای خلاقانهای مثل نقاشی، موسیقی، یا نوشتن استفاده کنیم.
بهعنوان مثال، از او بپرسیم:
“اگر بخوای با حالوهوای این روزهات یک آهنگ بسازی، اون آهنگ چجوریه؟”
یا “میخوای یه آهنگ غمگین یا عصبانی بزنیم؟”
این گفتوگو، حتی اگر به خروجی خاصی نرسد، فرصتی ایجاد میکند تا کودک احساسش را ابراز کند. گاهی همان زدن چند صدای خشن، یا کشیدن مضراب بهشدت روی سیم، خودش نوعی موسیقیدرمانی است.
میتوانیم قطعاتی از موسیقیهای مختلف (لالایی، سرناد، موسیقی پرتنش) را برای هنرجو بنوازیم و از او بخواهیم یکی را انتخاب کند. این انتخاب ساده، چیزهای زیادی دربارهی دنیای درونیاش به ما میگوید.
⸻
۲. بررسی عوامل بیرونی و محیطی
در بسیاری از موارد، بیانگیزگی هنرجو ناشی از عوامل بیرونی است؛ مثل:
•مقایسه شدن با دیگران
•احساس ناتوانی
•تجربهی انتقاد یا سرزنش
•روابط اجتماعی سرد در مدرسه
•فشارهای خانوادگی یا درسی
در این موارد، گفتوگو با والدین و حتی خود هنرجو (در سطحی متناسب با سن او) میتواند اطلاعات مهمی در اختیارمان بگذارد. گاهی خود ما (ناخواسته) با سختگیری یا توقع بیشازحد باعث فشار روانی شدهایم.
⸻
۳. کاهش فشار تمرین؛ افزایش لذت
در زمانهایی که هنرجو درجا میزند، بهتر است بهجای افزایش حجم تمرین یا سختتر کردن قطعات، به سراغ تمرینهای سادهتر، خلاقانهتر و لذتبخشتر برویم:
•بازیهای ریتمیک
•مسابقات شنوایی ساده
•تمرینهای گروهی و دوستانه
•هدفهای کوچک و سریع مثل “فقط ۱۰ دقیقه امروز ملودی بزنیم”
گاهی یک داستان موسیقایی تعریف کنید و از او بخواهید قطعهای برای آن بسازد.
یا مثلاً بگویید:
“این هفته یه آهنگ بامزه برای پت خونگیات بساز!”
یا
“برای آهنگی که تمرین کردی، یه داستان کوتاه بنویس و برام تعریف کن.”
این نوع تمرینها نهتنها خلاقیت را فعال میکنند، بلکه احساس موفقیت و پیشرفت را هم در ذهن هنرجو زنده میکنند.
⸻
۴. کلاس را احساسمحور کنید
موسیقی پیش از آنکه مهارتی تکنیکی باشد، زبانی برای بیان احساسات است.
پس بیایید فضا را از خشک بودن خارج کنیم و کمی احساس به آن تزریق کنیم:
•گاهی قضاوت را کنار بگذارید
•اجازه دهید هنرجو گاهی فقط گوش دهد، نه اجرا کند
•اجراهای کودکان دیگر را با هم تماشا کنید
•موفقیتهای کوچک را با هم جشن بگیرید
⸻
۵. اگر هیچکدام جواب نداد: یک وقفه کوچک
گاهی یک وقفهی کوتاه (مثلاً دو هفته) میتواند انرژی هنرجو را بازیابی کند.
اما مراقب باشید! وقفه نباید طولانی باشد، چون ممکن است هنرجو بهکلی از مسیر خارج شود. در این مدت، میتوانید از والدین بخواهید کودک فقط موسیقی گوش کند، یا کارهای خلاقانهی دیگری انجام دهد که با موسیقی در ارتباطاند.
⸻
جمعبندی
بیانگیزگی بخشی طبیعی از مسیر یادگیری هر مهارتیست. اما نقش مربی در این میان، چیزی فراتر از آموزش تکنیک است. گاهی کافیست کمی مهربانی، خلاقیت و درک احساسی به کلاس موسیقیمان اضافه کنیم تا آتش خاموش شدهی انگیزه را دوباره شعلهور کنیم.
انگیزه و همدلی در آموزش موسیقی
Karin S. Hendricks
The Music Teacher’s Little Guide to Big Motivation – تألیف Ruth Meints
